Friday, 19 February 2016

गोंधळ




सध्या JNU वरून जो की गोंधळ चाललाय, तो गोंधळ माझ्या आतल्या आवाजाशी relate व्हायला लागलाय. सगळेजण आजूबाजूला गोंधळ घालताएत. Anti India Slogans, Nationalism, राष्ट्रहित, माझी बाजू, तुझी बाजू, ह्याची बाजू, फेसबुक वर post; आत कुठेतरी हाच गोंधळ सुरु होतो. माझा देश, माझी देशभावना, माझा आवाज. हा आवाज, ही भावना एक गोंधळ चालू करते आतल्या आत.

कट्ट्यावर १६ मे ला मोदीविजय साजरा करताना, आता सगळं कसा छान होणार ह्याच्या चर्चा चालू असताना, आता देशाची image चांगली होणार ह्याची स्वप्ना रंगवताना मनातला गोंधळ आता शांत होणार असा वातावरण तयार झाल होतं. पण मी तिकडे पण शांत होतो. राजकीय परिस्थितीबाबत आपण अजून उदासीनच, अशी भावना व्हायला लागली होती. किंवा त्या राजकीय बदलाबाबत प्रश्न पडत होते. विश्वास कोणावर आणि का ठेवायचा? परिस्थिती बदलणार म्हणजे नक्की काय होणार? शेवटचा प्रश्न स्वार्थावर येऊन थांबतो; ह्याने माझ्या जगण्यावर काय फरक पडणार आहे?

कोणत्याही विचारसरणीशी एक होणं मला कधीच जमल नाही. कधी वाटतं congress बरोबर, कधी वाटतं भाजप, डाव्यांच कधी काही चुकीच वाटतच नाही. पण सगळ्याच विचारसरणी जुनाट वाटायला लागल्यात. त्याचा माझ्या जगण्याशी काही संबंध उरला नाही असं वाटत असताना कुठेतरी सामान्य घरातल्या कोणावर तरी ह्या किंवा त्या विचारसरणीच्या लोकांचा हल्ला होतो. ह्या हल्ल्याच्या समर्थनार्थ किंवा विरोधात लोकं मोठमोठ्याने घसा फाडायला लागतात. वर्तमानपत्रात रकानेच्या रकाने भरून यायला लागतात. ही वेळ तुमच्यावर पण येऊ शकते असा भासवलं जातं. You have to be on one of the side to be safe.

इकडून भ्रष्टाचाराचे, देश लुटल्याचे दाखले दिले जातात; सावरकरांच नाव वापरल जातं. तिकडून स्वातंत्र्य लढ्याचे, देशाच्या प्रगतीचे दाखले दिले जातात. गांधीजींच नाव वापरलं जातं. मग युद्ध चालू होतं, गांधी विरुद्ध सावरकर. माझ्या मनात सुद्धा ते युद्ध पेटत. मी सावरकर वाचायला घेतो; विचार पटतात. मी गांधी वाचायला घेतो; विचार पटतात. युध्द तसच विचारांचा गोंधळ उडून जातो. हा गोंधळ बाहेर चाललेल्या गोंधळाचा आवाज असतो. तो वाढत जातो. पण कुठेतरी ते प्रकरण शांत होतं, किंवा शांत केलं जातं. त्या प्रकरणाचा ज्याला जसा पाहिजे तसा फायदा घेऊन झालेला असतो. मनातला गोंधळ आतल्या आत दबला जातो.

आता सरकार बदलतं; पुन्हा एकदा एखादा कन्हैया कुमार जेल मधे जातो. पुन्हा एकदा सगळ्यांकडून गोंधळ सुरु होतो. मनात विचारांचं वादळ घोंघावायला सुरु होतं. आपण नक्की कोणाला support करायचा? मी एक विद्यार्थी, मी nationalist, मी धर्म-जात न मानणारा, मी हिंदू, मी? मी नक्की कोण? हा प्रश्न उभा राहायला लागतो. Media ह्या सगळ्या गोंधळात सगळ्यात प्रवाही आणि प्रभावशाली. प्रकरणाचा गोंधळ चालू ठेवण्यात पटाईत. आम्ही रोज फेसबुक वर post  पाहायच्या, रोज टीव्हीवर बातम्या पाहायच्या. जिकडे तिकडे आम्हाला कन्हैय्या कुमार, त्याचे समर्थक आणि विरोधक दिसतात. सगळ्या पक्षाचे सगळेजण The Hour with Someone मध्ये गोंधळ घालताना दिसतात. देशभक्तीची उदाहरणं दिली जातात, freedom of expression च तुणतुण वाजवलं जातं, university मध्ये पोलीस घुसतात ह्यावर आश्चर्य व्यक्त केलं जातं.

ह्या सगळ्या काळात पण मी शांतच असतो. काय बोलावं? कोणाकडून बोलावं? ह्या घटनेच्या वेगवेगळ्या versions फिरायला लागतात. प्रत्येक version logically बरोबर. प्रत्येक जण बरोबर वाटायला लागतो. पण नेमकं विरोधक त्यात त्रुटी दाखवून देतो आणि मग गोंधळ पुन्हा सुरु; बाहेर आणि आत पण.

थोडे दिवसांनी news hour मधून विषय बाजूला जायला लागतो; prime time च्या ऐवजी बातमी superfast 50 मध्ये जायला लागते. पहिल्या पानावरून बातमी हळू हळू मागच्या पानांवर सरकायला लागते. माझा बातमी मधला रस आपोआप कमी व्हायला लागतो. कदाचित ज्यांना ह्या गोष्टीचा फायदा घ्यायचाय, त्यांचा फायदा घेऊन झालाय, हा युक्तिवाद मनातल्या गोंधळाला शांत करायला लागतो.
ह्या सगळ्याचा माझ्याशी जोडायचा प्रयत्न निरर्थक ठरतो. कोणत्याच विचारसरणीचा माझ्यावर काहीच परिणाम होत नाही. मी अधिक insensitive होत जातो. घरी आल्यावर  बातम्यांऐवजी पुन्हा एकदा रटाळ मालिका, shows चालू होतात. फेसबुकवर देशभक्तीच्या post आज पण like करतो; पण comment मात्र कशावरच नाही. माझ्या रोजच्या जगण्यावर काहीच फरक पडलेला नाहीये. कट्ट्यावर मित्र अजूनही तसेच भांडतात. मी मात्र अजूनही शांत.

Wednesday, 12 August 2015

“टिम लक लक ते टिम लक”




आज खूप दिवसांनी ‘रंग दे बसंती’ ची आठवण आली. त्यातला DJ आठवला. “ कॉलेज के गेट के ये तरफ हम जिंदगी को नाचते है तो दुजी तरफ जिंदगी हमे नचाती है.”
आजूबाजूला बघताना सारखा हा dialogue आठवतो. काय लिहिलंय! एका dialogue मधे आयुष्य मांडल्यासारखा वाटतं.

खरंय का हे? प्रश्न पडायला लागतो मला. आपलं पण जगणं ह्याच philosophy ने व्हायला लागलंय का? काय बदलतंय आजूबाजूचं? रोजचा तोच तोचपणा आहेच आयुष्यात. पण आतला एक आवाज आता life च्या तालावर नाचायला नाही म्हणतोय.

आताशा त्या टिम लक लक चा त्रास व्हायला लागलाय. तो ताल आता स्वतःविषयीचा चोतेपणा वाढीस लावायला लागलाय. नाही नाचायचं ह्या तालावर. प्रश्न खूप वाढत चाललेत. पण आता प्रश्न पण धूसर होत चाललेत. ह्या प्रश्नांची उत्तरं आता तो तालच द्यायला लागला आहे. ह्या तालाला पर्याय स[अडत नाहीये. कुठे चाललोय मी? हा ताल मला स्वतःमध्येच खेचत चालला आहे. एका मोठ्या empty space मध्ये.

इथे पण खूप लोक आहेत, आज पण खूप फोन येतात, रात्री अपरात्री मेसेज येतात, उशीरा घरी येणं अजूनही थांबलं नाहीये. हे सगळं कोणत्या तरी जुन्या दिवसांसारखा वाटतंय. पण फरक आहेच. रात्रीच्या फोन आणि मेसेज मध्ये काहीच भावना नाहीयेत. उशिरा घरी यायला तिकडे थांबायचं काहीच कारण नाहीये. लवकर घरी पोहोचावस वाटतं आता. ह्या आजूबाजूच्या गर्दीत आपला असा एकही चेहरा सापडत नाहीये.

त्या दिवसांची आठवण येऊन मी सारखा सारखा त्या कट्ट्यांवर जातो. त्या कट्ट्यावरची लोकं पण आता बदललीयेत. ओळखीचा असा एक पण चेहरा दिसत नाहीये इथे. कुठे गेलेत सगळे? काय करतायेत? कुठे होतो आपण? कॉलेजचा परिसर पुन्हा आठवायला लागलाय. ‘टिम लक लक ते टिम लक’ ह्या तालावरच दुसरा पण दिवस सुरु होतो, अगदी पहिल्यासारखा. आज पण कांचे फोन करण्यात आणि घेण्यात busy नेहेमीप्रमाणे.

पण मग एक फोन येतो. समोरून चार शिव्या ऐकायला मिळतात. ताल विरत चाललाय हळू हळू. संध्याकाळी हा अजून चार जणांना गोळा करतो. एकमेकांवर शिव्यांचा पाउस पडतो. ताल वाजायचा पूर्ण थथांबलाय. ती एक संध्याकाळ पुढचे काही दिवस मनात आणि मनात एकाच भावना “ DJ माझा एक मित्र पण तुझ्या theory ला हरवायला पुरेसा आहे.”

Sunday, 5 April 2015

वळणं

वळणं

काहीच सुचेनासं झालंय आताशा. लिहिण्याचं एक spirit मरून गेलय, किंबहुना मारलं जातंय, सगळ्यांकडून आजूबाजूच्या. एक लेखक आतल्या आत घुसमटतो आहे. लिहिण्यासाठी. आणि आता लेखणी पण साथ देईनाशी झालीये.
हा लेखक कोणी मोठा किंवा established माणूस नाहीये. प्रयत्न करतोय तो हळू हळू; शिकण्याचा, observe करण्याचा. पण आता तू शिकण पण विसरून गेलाय. आता त्याला समोरचे आकडे दिसतात फक्त, शब्द पार दुरावले आहेत त्याच्यापासून. आता त्याला फक्त industry ला observe करता येतं, कला केव्हाच लांब निघून गेलीये. आता तो पण जगण्याच्या स्पर्धेत उतरलाय आणि नुसता पळत सुटलाय. कुठे पळत चाललाय त्याला पण माहिती नाहीये.
आधी पण सवय होती त्याला ह्या पळण्याची. पण तेव्हा तो पाळण्यातून सवड काढायचा. रेस विसरून जायचा. बरोबरीचे पार पुढे निघून जायचे आणि तो फक्त हसून त्यांना टाटा करायचा. कारण त्याला त्या rat race मध्ये नुसतच पळायचं नव्हत. थोडीशी उसंत काढून त्या झाडाखाली बसलं कि आपोआप हातात पेन यायचं आणि मग मागोमाग शब्दांना पळावयाचा तो. ह्या शब्दांना शोधायची गरज नव्हती पडली त्याला कधी. ते आपले स्वतःहून मुकाट्याने यायचे. पण आता कोण जाणो काय झालं होतं? शब्द हरवले होते आयुष्यातून त्याच्या. त्या शब्दांना शोधण्यासाठी पण थांबू शकत नव्हता तो.
पूर्वी असा एकटा नव्हता पडला तो. आजूबाजूला सतत चार लोक असायची. खरी नसली तरी त्याच्या हक्काची माणस होती ती. त्यांच्या तोंडून तो वाटेल ते बोलून घ्यायचा. त्याला वाटेल तसा आयुष्य फिरवायचा तो. आणि मग कंटाळा आला कि नवीन लोकांना सोबतीला घ्यायचा तो. आता मात्र त्याची अवस्था त्यांच्यासारखी झाली होती. त्याचा आयुष्य आता दुसरे वाटेल तसं फिरवत होते. त्यांना हवं तेच बोलत होता तो. आणि दुसरीकडे पळणं मात्र चालूच होतं.
आजूबाजूला अनेक लोकं पळत होती त्याच्या. त्याला मधूनच या पळण्याचा कंटाळा यायचा. पण जगाची एक अदृश्य शक्ती त्याला पळवत होती त्या सगळ्यांबरोबर. नाती, जबाबदार्या, बंधनं ढकलत चालले होते त्याला ह्या पळण्यात. त्याला दमायला पण परवानगी नव्हती. थांबायला तर नव्हतीच नव्हती. थांबला तर संपला असता ना तो.
पण पळता पळता त्याला कधीतरी जुन्या वाटा आठवायच्या. आताच्या वाटेतल एखाद वळण त्या वाटेला मिळत असेल ह्या विचाराने कायम वळायचा व्यर्थ प्रयत्न करायचा तो. आपले हरवलेले शब्द त्या वळणांमधल्या झाडात कुठेतरी सापडतील अशी त्याला अपेक्षा होती. पण वळण्यासाठीचे सगळे रस्ते अचानक one way झाले होते.
One way मध्ये घुसणं तर नियमबाह्य आणि हा तर काटेकोरपणे नियम पाळणारा. पण मग त्याला त्याचे जुने साथीदार दिसले. त्याच वळणांवर सारखे दिसत होते त्याला. पळता पळता त्याने त्यांच्या डोळ्यात पाहिलं. एकच क्षण.. आणि त्याने मुख्य वाट सोडली आणि त्या माणसांबरोबर पळणं पण सोडून दिलं.
आता तो वळला होता. पुन्हा एकदा नियम तोडून one way मध्ये घुसला होता तो. त्याला त्याचं झाड पुन्हा सापडलं होतं. आता तो इथेच बसणार होता... चिरकाल निद्रेसाठी.

Friday, 3 April 2015

उत्तर

उत्तर


तुझी ना कधी कधी खूप आठवण येते. तू अशी का जातेस ग लांब माझ्यापासून? मला ना खूप गोष्टी बोलायच्या असतात तुझ्याशी.. पण कधी कधी काय बोलू हे कळतच नाही. काय बोलायचं रोज रोज?
खरंतर ना रोज मला तुला एकाच गोष्ट सांगायची असते. पण साला ती गोष्ट अशी बोलता येत नाही. अश्या ना भावना मनात असतात, पण त्यांना तुझ्यासमोर कधीच शब्द सुचत नाहीत. मग पुन्हा तेच होतं. मी पुन्हा दुसर्या दिवशी ठरवतो, नवीन शब्द तयार करतो आणि ते शब्द पुन्हा ऐनवेळी दगा देतात.
आता ना मला तुझ्याशी बोलायची भीती वाटायला लागलीये. माहिती नाही का? पण एक अनामिक भीती बसलीये स्वतःबद्दल. तुझा message आला ना कधीतरी किंवा फोन आला तरी ही भीती माझा पाठलाग करत असते. कधी माझ मन मला दगा देईल आणि ती गोष्ट मी कधी बोलून जाईल मलाच कळेनास झालय. आता असह्य व्हायला लागलाय तुझ्याबरोबर राहणं, बोलणं, भेटणं. कायम ‘ती’च एक गोष्ट मनात.
खरच आपली मैत्री झाली तेव्हा बरा होतो मी. आता काय झालाय मला? का असे सारखे तुझ्याबद्दल विचार येतात? आणि ह्याने आपली मैत्री एक अगदी नवीनच वळण घेईल, हे का कळत नाहीये मला? कोणत ते माहिती नाही.पण त्यानंतर गोष्टी बदलातील नक्कीच. कदाचित तू मला हो म्हणशील कदाचित नाही. पण तू काहीच म्हणाली नाहीस तर? कळत नाहीये काय करू? कोणाला विचारू हे सगळ?
 काहीतरी मी तुझ्या बाजूचा पण विचार करायला लागतो. मग वाटत तुला पण असाच वाटत असेल का माझ्याविषयी? कधीच तुला काहीच वाटलं नसेल का इतके दिवसात? तुला पण कधीतरी सगळ सांगून टाकाव असा वाटलं नसेल? मला ना ह्या प्रश्नांची उत्तरं सापडत नाहीयेत. मला सारखा वाटतय कि फक्त तुझ्याकडे उत्तरं आहेत. पण हे प्रश्न नेमके तुला विचारता पण येत नाहीत. अस्वस्थ मी. आणि तू? माहिती नाही.
तू हि अशी लांब माझ्यापासून. Communication चे सगळे mediums एवढे जवळ. हे physical distance खरंतर नाही separate करत आपल्याला. काय separate करताय मग? का मी रोज तुझ्या फोन ची वाट बघतोय? का तुझ्या त्या एका message ची वाट बघतोय मी? काय झालाय मला? काय बदललंय आपल्यात? बारा झाला तू आत्ता एवढी लांब आहेस माझ्यापासून. गोंधळ चाललाय डोक्यात नुसता. कान बंद केले तरी ऐकू येणारा.
पण एवढ्यात फोन वाजतोय. कोण आहे रे? मी वैतागून फोन हातात घेतो. बघतो तर तूच. Confusion वाढत चाललंय. उचलू? नको उचलू? काय करू? पण मी नाही करू शकत अस तुझ्याबरोबर. मी फोन उचलतो आणि फक्त hello म्हणतो. तिकडून तुझी नुसती बडबड चालू होते. मी आजपण तुझ्याशी काहीच बोलत नाही. पण आता गोंधळ शांत झालाय. फोन ठेवल्यावर पण अस्वस्थ वाटत नाहीये.उत्तरं सापडलाय.
मला काहीच सांगायचं नाहीये तुला... फक्त एक संवाद... आणि हे अंतर... खर नाही.. पण तुला समजलंय.. आणि मलाही


Saturday, 6 December 2014

आठवण...





कधी कधी ना काहीच लिहावास वाटत नाही. काहीच बोलावसं वाटत नाही. फक्त तुझ्या आठवणीत रामावासा वाटतं. शांत बसून राहावसं वाटतं. आपोआप आजूबाजूचं भान जातं. शांत बसून राहतो मी. मग माझ्या बाजूला चाललेय डी जे चा पण त्रास होत नाही. कारण तू माझ्याबरोबर असतेस.

मग अशावेळी कोणाचीच गरज वाटत नाही. फक्त तू आणि मी. मी आपल्यातल मस्त बोलणं तयार करतो. त्याच्या background ला कायम एक romantic music चालू असतं.कधी तरी मध्येच पावसाची एखादी सर येते. आपण दोघं कुठेतरी लांब गेलेलो असतो. तिहेच मग नेमका भज्यांच पण stall सापडतो. मग वातावरणातला शिनावता अचानक गायब होतो. प्रसन्ना वाटायला लागतं. खरतर त्यावेळी काय वाटतं ह्याला शब्दच नाहीयेत. ती फक्त एक भावना असते. तो फक्त एकच क्षण...तो फक्त अनुभवत येतो.

थोड्या वेळाने बाहेरचा पाऊस बंद पडतो. आपण दोघं तिथून कुठेतरी निघायला म्हणून उठतो आणि तेवढ्यात आईची हाक ऐकू येते. मला वाटतं कि आईने पाहिलं आपल्याला. पण नाही... तेवढ्यात तू कुठेतरी गायब होतेस आणि आई अचनक म्हणते “काय रे सकाळी सकाळी हि smile!!”  मग मी म्हणतो “आई तू पण ना..काहीही बोलतेस..”

पण मनात मात्र दुसरच काहीतरी चालू असतं. विरहाच पण एक वेगळाच आनंद असतो यार.फक्त आठवणीने कधीतरी मस्त वाटतं.  

Monday, 7 July 2014

ती



ती त्या दिवशी एकटीच बसली होती bus stop वर. मी तिच्याकडेच पाहत होतो, पण काहीच कळत नव्हतं. एक पुस्तक घेऊन अशा एकाकी stop वर बसण्याचं कारण सापडत नव्हत. बराच वेळ झाला मी इथेच आहे, पण ती नक्कीच पुस्तक वाचत नाहीये, ते फक्त बाहेर दाखवायला आहे. आत एक द्वंद्व चाललंय तिच्या, चेहेऱ्यावरचे भाव वेगळच काहीतरी सांगत होते. आणि प्रश्न मला पडत होते ‘कोण आहे हि? काय करतीये हि इथे? बोलाव का मी हिच्याशी?’ मनातल्या मनात अनेक संवाद तयार झाले होते माझ्या. म्हणजे मी काय सुरुवात करेन आणि मग ती काय reply देईल ह्याचे combinations करून बघत होतो मी. पण खरतर त्यातलं काहीच घडलं नाही. कारण मला सुरुवात कशी करू हेच कळत नव्हत मला. एका अनोळखी मुलीशी बोललो तर ती काय विचार करेल? ह्यापेक्षा आजूबाजूचे काय विचार करतील हि भीतीच जास्त असते मनात.

एवढ्यात जरा बाजूला लक्ष गेलं. एक पोरांचं टोळक त्या मुलीला पाहून comments pass करत होते. पण तिच्यावर ह्याचा काहीच परिणाम होत नव्हता. असं वाटत होता कि हिला काही घेणंदेणच नाहीये आजूबाजुच्यांशी. ती फक्त उत्तर शोधायला आलीये, तिला पडलेल्या प्रश्नांची. आज ती फक्त तिच्यासाठी होती, बाकी तिला काहीच माहिती नव्हतं.पण अशी हि उत्तरं बाहेर मिळतात? त्यासाठी कोणीतरी आपलं माणूस लागतं. त्याला सुद्धा त्या प्रश्नांची उत्तरं माहिति नसतात, पण ती व्यक्ती असल्यावर असले प्रश्नच पडत नाहीत. आणि मला तर सारखा वाटत होता कि हिला कोणीतरी हवय बोलायला, मनातल सगळं सांगायला. पण ती घाबरतेय आणि मी पण घाबरतोय, पण कोणाला?

अरे एक मिनिट, हा एवढा गोंगाट का वाढलाय? एवढे लोक कुठून आले? आणि ते टोळक कुठे गेलं मागचं? आणि ती कुठे गेली? अग थांब कि, कुठे चाललीयेस? मला बोलायचंय तुझ्याशी. अरे!! हा bus stop पण निघून गेलाय. मी कुठे पुढे पुढे चाललोय? चला आज पुन्हा पुढच्या stop वर उताराव लागणार वाटत. पण अरे!! हि कोण उतरतीये माझ्याबरोबर!!!


Tuesday, 27 May 2014

रास्ता …


रास्ता

यु ही चलते चलते रास्ते पे
कहा आ गये पता नही
हर मोड पर जहां मन्जिल बदल रही थी
ऐसे ही कोई रास्ते पे चल पड़ा था मै


हर राह पर नए साथी मिलते गये
जब मोड़ आया तो साथी भी  बदल गए
कुछ साथी थोड़ी दूर तक चले
पर पता नहीं अभी कहाँ खो गए है


चलते चलते इतना दूर आ गया हु'
समज़ नहीं आ रहा शुरुवात कहाँ की थी
ये शुरुवात के साथियों ने भी
न जाने कौनसे मोड़ ले लिए


अभी सोचता हु रुक जाऊ इस मोड़ पे
एक बार देख लू पीछे मूड  के
पर कोई नज़र नहीं आ रहा
शायद सब चले गए है
अपने अपने रास्ते पे
पर किसीको याद नही


अपने साथी फिर ये मोड़ पे बदल जायेंगे
न जाने वो पुराने साथी किस मोड़ पर मिलेंगे
एक मोड़ ऐसा भी हो
जहां ये सब फिरसे मिले
पर वो मोड़ की चक्कर में
मंजिल से ना भटक जाऊ


ऐसा ही है  रास्ता सा
किस मोड़ पर कौन मिल जाये क्या पता?